“Dù ai đang ở phương xa Tháng Ba ngày bảy về nhà kẻo quên”
Câu ca ấy cứ như một lời hẹn ước bất thành văn, cứ đến độ đầu tháng Ba âm lịch là lại vang lên trong tâm khảm mỗi người con làng Trúc Lâm. Với chúng tôi, ngày này không chỉ là một nghi lễ, nó lớn lao và thiêng liêng ngang những ngày Tết cổ truyền. Đó là lúc gác lại mọi lo toan, để trở về, để đội lên đầu một gánh tình quê, đi bộ qua từng bậc cấp dẫn lên đền Âm linh ở Rú Bắp.
Nén nhang thơm nối nhịp thời gian
Lễ tế Âm linh Cô hồn làng Trúc Lâm năm Bính Ngọ 2026 diễn ra vào những ngày cuối tháng Tư dương lịch, khi tiết trời Huế bắt đầu chuyển mình. Từ chiều mùng 7 đến rạng sáng mùng 8 tháng Ba âm lịch, không gian tĩnh mịch của Rú Bắp bỗng trở nên sống động và ấm áp lạ thường bởi ánh nến và mùi trầm hương bảng lảng.
Theo thông lệ, 12 họ tộc lớn trong làng sẽ luân phiên đứng ra lo liệu lễ tế. Năm nay, dòng họ Võ đảm đương trọng trách này. Nhưng dù là họ nào chủ trì, thì cái tinh thần “đồng lòng” của dân làng vẫn chưa bao giờ thay đổi.
Từ đôi bàn tay khéo léo đến gánh bánh nặng nghĩa tình
Có ở trong làng, cùng thức đêm với bà con mới hiểu hết cái sự chuẩn bị công phu cho ngày lễ này. Không phải cứ ra chợ mua là xong, mà mỗi lễ vật dâng lên đều là thành quả từ sự chăm chỉ, khéo tay của các bà, các mẹ.
Tôi vẫn nhớ như in cái cảm giác thức đêm cùng gia đình, mùi lá chuối thơm lừng khi gói bánh lọc, bánh nậm, bánh tét... Những đôi bàn tay thoăn thoắt tra nhân, bẻ lá, rồi canh lửa bên nồi bánh sôi sùng sục. Đến khoảng 12 giờ trưa mùng 7, khắp các nẻo đường làng, người ta bắt đầu quẩy gánh, đội những thúng bánh, mâm xôi, heo quay đi bộ hướng về Rú Bắp.
“Mỗi thúng bánh mang lên không chỉ là sản vật của nghề nông, mà là cả tấm lòng thành kính dâng lên các bậc tiền nhân khai khẩn và những hương linh không nơi nương tựa.”
Lên đến đền, mỗi gia đình sẽ nhận một con số thẻ từ Ban tổ chức để đặt lễ vật đúng khu vực. Sau lễ cúng, khoảng 15 giờ 30, mọi người lại cùng nhau nhận lại những phần “lộc” ấy mang về chia cho con cháu. Cái quy trình tưởng chừng đơn giản đó lại là sợi dây gắn kết cộng đồng bền chặt qua hàng trăm năm.
Không gian tâm linh giữa lòng cố đô
Khi hoàng hôn buông xuống trên Rú Bắp cũng là lúc các nghi thức Khai kinh, Túc yết và Cúng trà bắt đầu. Trong màn đêm sâu lắng, tiếng chuông trống hòa cùng lời khấn nguyện trầm mặc tạo nên một không khí vừa uy nghiêm vừa đầy lòng trắc ẩn. Đặc biệt, buổi khuya mùng 7 năm nay, dân làng còn được đắm mình trong không gian ca Huế. Những nhịp phách, tiếng đàn tranh ngọt lịm giữa không gian tâm linh làm cho tâm hồn người ta như dịu lại, thấy mình gần hơn với tổ tiên, với nguồn cội.
Lễ Chánh tế vào lúc 3 giờ sáng mùng 8 là thời khắc trang trọng nhất. Các cụ ông trưởng tộc trong trang phục áo dài khăn đóng chỉnh tề, thay mặt toàn dân làng thực hiện các nghi lễ cổ truyền. Trong khói hương nghi ngút, mọi lời cầu nguyện đều hướng về một mong ước chung: quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, và con dân Trúc Lâm dù đi đâu cũng luôn bình an, mạnh khỏe.
Để hồn quê còn mãi
Lễ tế Âm linh Cô hồn làng Trúc Lâm từ lâu đã vượt xa khuôn khổ của một nghi lễ tôn giáo. Nó là hiện thân của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và lòng nhân ái bao la của người Việt – khi chúng ta không chỉ nhớ về người thân, mà còn tưởng nhớ cả những linh hồn cô quạnh.
Lễ hội năm Bính Ngọ đã khép lại, nhưng dư âm của tiếng trống, của mùi bánh lọc thơm nồng và tình làng nghĩa xóm vẫn còn ở đó. Với những người trẻ như chúng tôi, mỗi mùa lễ hội là một lần được nhắc nhở về trách nhiệm giữ gìn “nếp làng”.
Dù mai này phố thị có đổi thay, dù công nghệ có len lỏi vào từng nếp nhà, thì cứ đến ngày 7 tháng Ba, người Trúc Lâm vẫn sẽ tự tay gói bánh, vẫn sẽ lại cùng nhau bước lên những bậc cấp Rú Bắp, để giữ cho ngọn lửa văn hóa của làng mình mãi cháy rực.
Thông tin thêm cho bạn đọc:
- Thời gian: Mùng 7 & 8 tháng 03 âm lịch hàng năm.
- Địa điểm: Rú Bắp, Làng Trúc Lâm, phường Kim Long, TP. Huế.
- Đặc điểm: Đây được xem là Lễ tế Cô hồn lớn nhất Huế về quy mô người tham dự và lễ vật dâng cúng.
